Helmimi: Simptomat, Diagnostifikimi dhe Trajtimi
Helm është çdo substancë që është e dëmshme për trupin tuaj. Ekzistojnë shumë lloje të ndryshme të helmeve. Substancat helmuese mund të jenë produktet që keni në shtëpinë tuaj. Barnat që nuk merren sipas udhëzimeve mund të jenë të dëmshme. Ekzistojnë disa mënyra për t’u ekspozuar ndaj helmeve. Ju mund ti merrni gjatë frymëmarrjes, gëlltitjes ose absorboni atë përmes lëkurës suaj. Helmimi mund të bëhet aksidentalisht ose të planifikohet.
Simptomat e helmimit
Efektet e helmimit varen nga substanca, sasia dhe lloji i kontaktit. Mosha, pesha dhe gjendja juaj shëndetësore gjithashtu ndikojnë në simptomat tuaja.
Simptomat e mundshme të helmimit përfshijnë:
- përzierje ose vjellje
- diarre
- të skuqura
- skuqje ose plagë rreth gojës
- goje e thate
- nxjerr jargë ose shkumë nga goja
- probleme të frymëmarrjes
- bebëzat e zgjeruara te syrit (më të zgjeruara se normalja) ose bebëzat e ngushtuara (më të vogla se normalja)
- ngatërresa
- te ndjehurit i dobët
- tronditje apo krizë
Çfarë e shkakton helmimin?
Ka një numër substancash që janë të dëmshme dhe mund të shkaktojnë helmim.
Kjo perfshin:
- produktet shtëpiake dhe produktet e kujdesit personal, si acetoni per thonjë dhe shpërlaresi i gojes, të cilat janë të dëmshme për fëmijë
- produktet e pastrimit dhe detergjentët
- tretës i ngjyres
- pesticide dhe sprej për insekte
- kimikate për fusha, të tilla si herbicide, plehra dhe fungicide
- metale, të tilla si plumbi
- merkuri, i cili mund të gjendet në termometra dhe bateri të vjetra
- ilaçet me recetë dhe pa recet kur janë të kombinuara ose të marra në mënyrë të gabuar
- droga të paligjshme
- gaz monoksidit i karbonit
- ushqim i prishur
- bimë, të tilla si dredhka helmuese dhe lisi helmues
- helm nga disa gjarpërinj dhe insekte të caktuara.
Si diagnostikohet helmimi?
Mjeku mund të diagnostikojë helmimin. Së pari, ai do të shqyrtojë historinë tuaj mjekësore dhe do të bëjnë një test fizik. Ai gjithashtu mund të kryejë teste për të gjetur shkakun. Shumica e helmit mund të zbulohet në gjakun ose urinën tuaj. Mjeku gjithashtu mund të urdhërojë një inqizim toksikologjik. Kjo kontrollon edhe për barnat e zakonshme duke përdorur një mostër të urinës ose të pështymës.
A mund të parandalohen apo shmangen helmimet?
Mënyra më e mirë për të parandaluar helmimin është të evitoni kontaktin me substanca të dëmshme. Më poshtë janë disa udhëzime që duhet të ndiqni:
- Mbani të gjitha substancat e rrezikshme shtëpiake larg fëmijëve. Ju duhet t’i vendosni ato në dollap të lartë ose të mbyllur. Kjo përfshin ilaçe, produkte pastrimi dhe kimikate të tjera të dëmshme. Vishni rroba mbrojtëse, si dorashka, kur përdorni pastrues dhe kimikate.
- Shmangni përdorimin e pesticideve, bojës, dhe kimikateve të ngjashme brenda shtëpisë ose garazhdes. Mundohuni të gjeni zgjidhje jo-kimike. Nëse përdorni këto kimikate brenda, mbajeni zonën e ajrosur mirë.
- Mos i përzieni kimikatet. Ato mund të bëhen helmuese kur janë të përzier. Zbardhuesi dhe amoniaki janë një shembull. Kur t’i përziejni ato, ata krijojnë një gaz vdekjeprurës.
- Mbani barnat dhe kimikatet në kutitë e tyre origjinale.
- Emërtoni çdo gjë brenda kutise së ilaçeve tuaja
- Hiqni barërat e vjetra dhe produktet shtëpiake të skaduara. Hidhni ato në mënyrë të sigurt, sipas FDA dhe udhëzimeve për mbeturinat e rrezikshme. Thërrisni kontrollin e helmeve për më shumë informacione.
- Ndiqni të gjitha udhëzimet e etiketës së produktit.
- Të gjitha pajisjet që furnizohen me gaz, naftë dhe lëndë drusore të servisohen rregullisht. Sigurohuni që ato janë të ventiluara mirë.
- Asnjëherë mos vozisni makinën tuaj në garazh, përveç kur vini ose largoheni.
- Instaloni një detektor të monoksidit të karbonit në shtëpinë tuaj. Rregullisht testoni dhe zëvendësoni bateritë.
Trajtimi i helmimit
Trajtimi varet nga personi dhe lloji i helmimit. Në këtë situatë, bëni më të mirën tuaj për tu qetësuar. Hapi i parë është të largoni ose të hiqni helmin nëse mundeni. Nëse helmi është në ajër, lëvizni në një vend të sigurt me ajër të pastër. Nëse helmi është në lëkurë, shpërlajeni me ujë dhe hiqini rrobat.Nësei gëlltitni helmin, mos u përpiqni të nxisni vjelljen. Kjo qasje nuk rekomandohet më.
Nëse personi i helmuar është i zgjuar dhe i vëtëdijshem, telefononi qendrën e kontrollit helmues. Duhet ta keni numërin e ruajtur në shtëpinë dhe telefonin tuaj. Qëndroni në telefon me operatorin dhe ndiqni të gjitha udhëzimet. Mundohuni të keni gati informacionin e mëposhtëm:
- Moshën dhe peshën e personit
- Adresën e personit
- Llojin e substancës helmuese ndaj të cilës ishin ekspozuar
- Koha e incidentit
- Një listë të alergjive që personi ka.
Telefononi 911 nëse personi i helmuar është i pavetëdijshëm ose nuk merr frymë. Ekipi mjekësor do të ofrojë trajtim shtesë. Ata mund të përdorin metoda për të hequr qafe helmin para se të shkaktojë më shumë dëm. Disa lloje të helmit kanë antidot. Këto punojnë duke përmbysur efektet e helmit dhe duke e shëruar atë. Trajtimi gjithashtu përfshin masa për lehtësimin e simptomave.
Të jetosh me helmim
Sa më shpejt të njihni simptomat helmuese, aq më i mirë rezultati. Megjithatë, efektet e qëndrueshme të helmimit ndryshojnë. Varet nga substanca, shuma dhe lloji i ekspozimit. Mosha, pesha dhe gjendja juaj shëndetësore gjithashtu ndikojnë në rezultatin tuaj. Helmimi mund të shkaktojë efekte afatshkurtra, si një skuqje e lëkurës ose një sëmundje e shkurtër. Në raste serioze, mund të shkaktojë dëmtim të trurit, koma ose vdekje.
Pyetje që mund t’i bëni mjekut tuaj
- Nëse fëmija im gëlltitet diçka helmuese, a duhet t’i bëj ato të vjellë për të hequr qafe atë?
- A mund ta thërras qendrën e kontrollit helmues nëse kam një pyetje, ose a është vetëm për emergjenca?